Bugun...
13-11-2017
SİNAN ERDOĞDU

SİNAN ERDOĞDU

Bir Usta : Béla Tarr (ll)

Susan Sontag Béla Tarr için, “Modern sinemanın kurtarıcılarından biri.” demiştir ve her sene bir kez Satantango’yu izlemekten memnun olduğunu dile getirmiştir. Tarr bu uzun ve sineması için özel yere sahip olan filmi de bir röportajında söyle anlatıyor :
“Karhozat olaylarından sonra Berlin’e yerleşmiştim, bir süre orada yaşadım. Daha sonra 89’un sonlarında Berlin Duvarı yıkılınca Macaristan’a geri döndüm ve Satantango’nun hazırlıklarına başladım. Kitaptaki hiçbir ayrıntıyı atlamak istemiyordum, bu yüzden filmin ne kadar uzun olacağı benim için önemli değildi. Nasılsa filmi, kendi içinde belirli partlara bölerek işliyordum. Çekimler aralıklarla tam iki yıl sürdü. Bana puslu ve vıcık vıcık çamur olan zamanlar gerekiyordu. Yaz sıcağından ya da kışın o bembeyaz karlarından kurtulmalıydım. Bu yüzden sadece ilkbahar ve sonbaharda çekimler yaptık.”
Satantango’dan sonra 1995’te 35 dakikalık Utazas az Alföldön adlı filmini bitirmiştir. 5 senelik bir aradan sonra 2000 yılında Werckmeister Harmoniak filmini çekti. Zor şartlar altında çekilen film, eleştirmenler tarafından da oldukça beğenildi. Film için ise Béla Tarr şu cümleleri kullandı.
“Filmdeki esas dürtü balina üzerinde yaratılıyordu ama benim nedense kişisel olarak ilgi duyduğum iki sahne vardı. İlki filmin girişindeki bar sahnesi diğeri de hastane. Hastane sahnesinin çekimi iki gün sürdü. İlk gün mekânı yeniden tasarlayıp tüm koreografiyi belirledik; kameranın sırasıyla alacağı konumu falan… İkinci gün çekimleri ancak tamamlayabildik. Oldukça uzun bir sahneydi ama bar sahnesi kadar değil. Filmin girişi yaklaşık on dakika yirmi saniye kadardı. Zaten bu bir anlamda artık sınıra dayandığımız anlamına da geliyordu. Çünkü kullandığımız standart Kodak makaraları 300 metreydi, bu da yaklaşık on bir dakika demek.”
Daha sonra Georges Simenon’un aynı adlı romanından uyarladığı A Londoni Ferfi’yi yaptı. Filmin 2005’in Mayıs ayında Cannes Film Festivali’nde gösterilmesine karar verildi ama filmin yapımcılarından Humbert Balsan’ın aynı senenin Şubat ayında intihar etmesi üzerine bundan vazgeçildi. Bu olay filmin galası olayın üzerinden 2 yıl sonra, 2007 Cannes Film Festivali’nde yapıldı.
Hemen sonrasında usta yönetmen, son filmi olacağını söylediği” A torinio lo “ isimli film projesinin üzerinde çalışmaya başladı. Film, prömiyerini 15 Şubat 2011’de Almanya’da Berlin Uluslararası Film Festivali’nde yaptı ve daha sonra birçok ülkede çeşitli festivallerde de gösterimi devam etti. Torino Atı filmiyle Béla Tarr, 2011 Berlin Uluslararası Film Festivali’nde biri Jüri Büyük Ödülü olmak üzere iki tane de ödül aldı.
Peki Béla Tarr’ın sinemasal anlayışı nedir derseniz,dingin, sâde tarzını koruyarak genellikle de koyu siyah-beyaz formatlı filmler çekmiştir. Modern sinemanın güçlü isimlerinden biri hâline gelen Béla Tarr Usta , filmlerinde daha çok da Tarkovsky’nin sinema tekniğini hatırlatan yapıtlar sunmuştur.Tarr Tarkovsky’nin şiirsel görüntüyü elde etmesi üzerinden inancın kişi üzerindeki etkisini işleyen temalı filmlerinin aksine inançsızlığın ve ahlaki çöküntünün,yabancılaşmanın yıkıntının, aşağılanmanın ve köpekleşmenin sinemasını üretmiştir. Yani cağımızın insan üzerindeki temel sorunları Bela Tarr’ın sinemasını oluşturmuştur.
Bu filmler uzun planlar üzerinden insanın varoluşuna dair derin sorgulamaları ele alır. Sistem eleştirisi ise hep ve her zaman var olmuştur. Cağımızın meselesi insanın kendine olan yabancılaşması filmlerinin temel mevzusudur. Tarr bu işleyişi de ıssız ve sessiz kasabalar üzerinden ele almıştır. Tarr Usta, cağımızın sorunlarını sade ve anlaşılır bir şekilde ele alarak bizi bize anlatmayı başarmıştır. Bu nedenle de çok değerli işlere imza atan Tarr’ı İstanbul’da görmek olmaktan ayrıca memnuiyet duyuyoruz. Ancak Bela Tarr’ın sinemaya verdiği arayı da biz sinema severler olarak anlayışla karşılasak dahi , ustanın yeni filmler çekmesini bir an önce bekliyoruz.

Bu makale 120 defa okunmuştur.
MAKALE YORUMLARI
ANKETİMİZE KATILIN

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?

Beğendim
Beğenmedim
Fena Değil

Tüm Anketler
NAMAZ VAKİTLERİ